Slaapproblemen

De slaapbehoefte verschilt van persoon tot persoon en schommelt tussen 4 en 11 uur per nacht. Ook leeftijd speelt een belangrijke rol: tussen 25 en 45 jaar is het slaappatroon vrij stabiel, naarmate dat we ouder worden, komen we met minder slaap toe, waarschijnlijk omdat we minder energie verbruiken en minder aan lichaamsbeweging doen. Een paar nachten niet slapen overkomt ons allemaal en is niet schadelijk. Vaak heeft het te maken met een onaangename of pijnlijke gebeurtenis overdag. Ook gevoelens van eenzaamheid en depressie kunnen de nachtrust verstoren. Van zodra de aanleiding verdwenen is, verdwijnen de slaapproblemen meestal spontaan. Indien, zonder aanwijsbare reden de slapeloosheid langer duurt dan 3 weken en men overdag tevens moe, geprikkeld is en concentratieproblemen en hoofdpijn heeft, is het raadzaam om een arts te contacteren. Door de aanhoudende slapeloosheid is ons lichaam als het ware ontwend om lichaam en geest te ontspannen. Het idee alleen op weerom een slapeloze nacht, wordt een zelfvervullende profetie.

Slaap is opgebouwd uit verschillende stadia:

  • Lichte slaap beslaat de helft van onze slaap.
  • Droomslaap beslaat een vierde van onze slaap.
  • Diepe slaap beslaat een vierde van onze slaap.

Indien deze slaapstadia niet optimaal op mekaar volgen, dan zal men niet fris ontwaken. Met het ouder worden, treden er tevens wijzigingen op in het slaappatroon. Er is minder diepe slaap. Het is net deze slaapfase die bepaalt of we 's morgens fris en uitgerust ontwaken. Voorts gaat met het ouder worden de biologische klok, die het slaap- en waakritme bepaalt, ontregeld geraken.

Bij slapeloosheid moet men eerst de oorzaken opsporen:

  • Schildklierstoornis (hyperthyroidie).
  • Longlijden (Chronic obstruction pulmonary disease).
  • Psychosociale problemen.
  • Beginnende dementie.
  • Relatieconflicten.
  • Intoxicaties (koffie, alcohol, drugs).
  • Medicatie (corticoiden).
  • Verstoring van dag- nachtritme (shiftwerk, jetlag).
  • Slaapapnoesyndroom.
Slaaphygiene
  • Ga steeds slapen op hetzelfde tijdstip en sta op een vast uur op. Zo ontwikkelt u een vast slaap-waak ritme.
  • Zorg voor een serene en rustige slaapomgeving (geen tv).
  • Een koele temperatuur (18 celsius) en een goede ventilatie.
  • Geen te inspannende activiteiten vlak voor het slapen (sporten).
  • Beperk genotsmiddelen met opwekkende stoffen (koffie, thee, tabak)
  • Lig niet te piekeren bij slapeloosheid, maar sta op en doe iets tot je moe wordt.
  • Neem je problemen niet mee naar bed, maar tracht er over te praten alvorens te gaan slapen.
  • Doe relaxatie oefeningen.
  • Geen middagdutjes.
  • Niet te veel licht in de slaapkamer.
Behandeling
  • < 3 dagen = voorbijgaande slapeloosheid: niet medicamenteuze behandeling (relaxatie).
  • < 3 weken = kortdurende slapeloosheid: niet medicamenteuze behandeling en hypnoticum, intermitterend 1 op 3 nachten en niet langer dan 10 dagen.
  • > 3 weken = langdurige slapeloosheid: hypnoticum, slechts voor korte duur om afhankelijkheid en tolerantie te verminderen.

Indien de arts een slaapmiddel voorschrijft, dan zal hij meestal opteren voor een benzodiazepine met een halflange werkingsduur. Deze mogen evenwel niet te lang genomen worden, zelfs na 1 week kan er verslaving en gewenning optreden. Zomaar stoppen kan echter niet zonder psychische en fysische ontwenningsverschijnselen. Stop dus nooit bruusk, maar vraag altijd advies aan je arts of apotheker om je hierin te begeleiden.

Wens je geen benzodiazepines in te nemen bij slapeloosheid, wegens het verslavingsgevaar, dan kunnen planten je ook met dit ongemak verhelpen.

  • Valeriaan: bij inslaapstoornissen ten gevolge van stress en nervositeit.
  • Hop: bij moeilijk inslapen, werkt kalmerend en ontspannend.
  • Passiebloem: werkt spierontspannend, waardoor inslapen en doorslapen wordt bevordert. Zorgt voor een verkwikkende slaap.

Meer info omtrent de afhankelijkheid van slaapmiddelen vindt u op de website van health.fgov.be.